آیا میرحسین موسوی و مهدی کروبی دولت محمود احمدی­نژاد را مشروع تلقی می­کنند؟ جرقه­ افتتاح چنین پرسشی در اذهان اعمومی با بیانیه­ی 17 موسوی و متعاقب آن نامه­نگاری محسن رضایی به آیت­الله خامنه­ای و بسته­ پیشنهادی 7 ماده­ای علی مطهری زده شد و با موضع­گیری­های اخیر شیخ مهدی کروبی، کاندیدای معترض به نتایج انتخابات آتش تفاسیر گوناگونی برافروخته شده است که بی­شک در ترسیم دورنمای مناسبات سیاسی در ایران نقشی بس تعیین­کننده دارد.  با این مقدمه در ادامه تلاش خواهم نمود ضمن اندکی نازک­کاری در مفاهیم مورد استفاده­ و پذیرش عموم سیاست­مداران و مردم، بیان و تاویل خویش را از آنچه گفته شده است بیان دارم.

اینک و پس از گدشت سالها از وداع مهدی بازرگان چه میراثی از وی بر جا مانده است؟ به گمان من دو میراث ارزشمند از مهندس بازرگان به یادگار ماند که هنوز که هنوز است به زیست  اجتماعی شان ادامه می­دهند:1ـ روشنفکری دینی 2ـ سیاست اخلاقی

در مورد روشنفکری دینی گفتنی آنکه مهندس بازرگان را می­توان آیینه­ی تمام­نمایی از این جریان فکری دانست. توضیح آنکه اگر سیر تاریخی روشنفکری دینی را در تقسیم­بندی آن به 1ـ قرائت علم­گرایانه از دین (دهه­های 1320 و 1330) 2ـ قرائت ایدئولوژیک از دین (دهه­های1340 و 1350) و 3 ـ قرائت اپیستمولوژیک از دین (دهه­­1370) رویت کنیم، حضور پررنگ بازرگان در هر سه دوره مشهود است. اساسن پیشگام قرائت علم­گرایانه که تلاشی در جهت انطباق دین اسلام با یافته­های علمی و به طور کلی امر نو بود، کسی جز بازرگان نبود و در دوره دوم نیز که نمایندگی آن را می­توان بی­کم و کاست به علی شریعتی سپرد که ضمن ارزیابی انتقادی مدرنیته و امر نو، در پی تقلیل دین به یک ایدئولوژی ستیز و شهادت بود، می­توان چرخشی ضمنی را در آرای بازرگان نیز  در حمایت از این نگرش، مشاهده نمود. دوره سوم، اما، دوره­ای است که پس از پیروزی یک انقلاب موصوف به اسلامی، تردیدهایی که در ذهن اندیشمنان دیندار در مطلوبیت اهداف و وسایل موجود جهت نیل به جامعه­ی آرمانی جا خوش می­کند، مسبب رشته­ای از مباحث ایدئولوژی ستیز و فقه گریز می­شود. چهره­ی شاخص چنین روایتی که در پی بازیابی جایگاه "غرب" نه به عنوان دشمن "ما"، بلکه جزئی از "ما" است، بی­شک عبدالکریم سروش بود، اما نباید از یاد برد که باز این بازرگان بود که نخستین بار زبان گلایه گشود از آنچه قرار بود بشود و آنچه شد. شکاف انقلاب اسلامی ـ جمهوری اسلامی را بازرگان نخستین بار دریافت یا لااقل بیان نمود، هم او بود که در نقد نظریه ولایت مطلقه فقیه، آن را "قبایی تنها مناسب قامت امام خمینی" دانست و در آخرین سخنرانی خویش نیز به صراحت "تنها هدف بعثت انبیاء" را "خدا و آخرت" دانست. عمر بازرگان، عمر روشنفکری دینی نیست، اما  مفت هر تقویمی نیز که با گذر از بازرگان در صدد ارائه­ی تاریخ روشنفکری دینی باشد، گران است.

در  مورد "سیاست اخلاقی" توضیح بیشتر اینکه بازرگان از آن دسته سیاست­مدارانی بود که به "اخلاق سیاست" معتقد نبودند. به گمان اینان، سیاست اخلاق ویژه­ای که متمایز از اخلاق به طور عام باشد ندارد و تکلیف هر امر سیاسی را مطلوب بودن هدف و وسیله، هر دو، معین می­کند؛ برخلاف تز اخلاق سیاسی که بیشتر به هدف می­اندیشد و غایت­ را بهانه­ای برای توجیه وسیله می­پندارد. مکتب اخلاق سیاسی در ایران پس از انقلاب، دو چهره­ی برجسته دارد: مهدی بازرگان و سید محمد خاتمی. هر دو نیز در نهایت مقهور نیروهای معتقد به  اخلاق سیاسی شده­اند که با انگ "سیاستِ فلسفه" تلاش داشته­اند سیاست اخلاقی را در برآوردن جامعه­ی پیشرفته، ساده­بینانه و ناشدنی معرفی نمایند. با این وجود گذر زمان نشان داده است که متد مد نظر سیاست اخلاقی در نگاهی جامع­تر به جامعه­ی ایرانی از قابلیت بیشتری جهت تحرک اجتماعی و توسعه مدنی برخوردار است. همین نیز باعث اقبال دوباره جوانان و سیاست­ورزان به بازرگان پس از دو سه دهه شده است... تقویم­های خاک­خورده را این روزها گران­­سنگ­تر می­بینیم.

هاشمی رفسنجانی سیاست­مدار است؛ یعنی سیاست­ورز نیست. این را بسیاری می­دانند و بیان این­که سیاست­مدار استراتژیک می­اندیشد و به تاکتیک چندان بها نمی­دهد و در عوضی سیاست­ورز مشق تکالیف سیاست­مدار می­کند و باید چندین بار بنویسد تا شاید زیر برگه­اش بنگارند "صد آفرین..."، هم کشف بنده نیست.  در ایران نیز سیاست­مدار کم داشته و داریم و اثبات این نیز کار چندان سختی نیست. همین که پولیتیک این مملکت را هم­صنفان هاشمی سامان می­دهند یعنی اینکه در این بلاد هر چه بوده و باشد، سیاست­مدار (و حتی سیاست­ورز) نبوده است که روحانیت مجبور شده خود آستین همت بالا زند و... حالا هم که انگار قحط الرجال شده است، وگرنه این جنبش‌ (فتنه) سبز نباید هفت ماه آزگار از سر و کول حکومت ایران بالا برود و انگار نه انگار دوستان مالیخولیایی همچنان دم از "اعدام باید گردد" بزنند و این میان یک­سری انسان همه­چیز­دان سیاست­باز سیاست­ورز ­ مثلن سیاست­مدار هم نسخه­ی درمان را اینگونه بپیچند: "اندکی تسلط بر اعصاب، حضور در سیما، باز هم تسلط بر اعصاب، اصرار بر اینکه رسانه­ی ملی اشتباه کرده است (البته کمی تا قسمتی)، خب باید دید حرف حساب فتنه­گران چیست و ..."

خب این از حواشی ماجرا. حالا اینها چه ربطی دارد با جمله آغازین این متن؟ یک بار دیگر خطبه­­های نماز جمعه هاشمی را مرور کنید. حالا به بیانیه­های روشنفکران ایرانی در تبعید و بیانیه­ی 17 میرحسین موسوی بنگرید و به عینه ببینید چه اتفاقی افتاده است؟ ماهها تلاش دسته­جمعی دو گروه در حاکمیت ایران و حامیان­شان در میان مردم در انتها که نه، اما در میانه­ی راه و البته در اوج بحران به همان جایی نرسیده است که هاشمی تصویر کرده بود؟ در آن روز هاشمی تلویحن از برگزاری مجدد انتخابات و آزادی زندانیان و دلجویی از آسیب­دیدگان سخن گفت و امروز نیز هم موسوی و هم سایر آنان که دستی بر آتش سبز دارند، عملی شدن حتی یکی از پیشنهادهای موسوی (هاشمی) را سرآغاز طرح مذاکره­ای می­دانند که آتش نزاع را خاموش و فتیله سیاست را بالا بکشد. سیاست چیزی جز ستیز و سازش نیست. هر سیاستی که به مفهوم سازش(مذاکره) بی­اعتنا باشد، سیاست نیست، آشوب است. اما نباید گمان برد چنین تز ساده­ای را هر کسی می­تواند بفهمد و مهمتر از آن می­تواند اجرا کند. تنها سیاست­مداران اند که درست در همان زمان که همه گمان می­برند شیب رقابت در حال قائمه شدن است و گوشتکوب سیاست دارد فرو می­افتد و عنقریب است که مجسمه­ها پایین کشیده شود، درمی­یابند زمان سازش فرا رسیده است. سازش زمان و تاخیر در آن، نیز، قاعدتن، عقوبتی سخت دارد. سیاست­ورزان کوتوله از درک مناسبات عاجز می­مانند و در زمان ضرورت صلح، بر طبل جنگ می­کوبند. میرحسین موسوی با همین یک بیانیه­ی آخرینش، نشان داد می­توان به سیاست در ایران جانی دوباره بخشید و به سیاست­مداری امید تازه­ای بست. موسوی سیاست­ورز بلند قامت سیاست­مداری چون آیت­الله خمینی بود، پس موسوی خلف هاشمی نیست. از قضا رقیبش نیز نخواهد بود، دو سیاست­مدار، اما در یک اقلیم می­گنجند؟ به گمانم، آری، چاره­ای نیز جز این ندارند.

"خدا بنده­ای را رحمت کند که حقیقت را ذبح مصلحت و قدرت نمی­کند. مردم بی هیچ چشمداشتی برای بدرقه­اش می­روند. مردم­داری او را حقیقتی غیر قابل انکار کرد. فاتحه­ای برای شادی این چنین فردی بخوانید."

این فارسی سلیس متن فینگلیش اساماسی است که دیشب برایم فرستاده شد. از طرف دوستی قدیمی و ناهمفکر. بسیجی صنعتی اصفهانی بود. الان می­دانم در صنعتی نیست اما نمی­دانم همچنان بسیجی مانده یا نه. از دیروز که با دکتر کاشی در مورد آیت­الله منتظری صحبت کرده­ام حسابی رفته­ام در فکر همین که چرا  آیت­الله منتظری آن برجستگی اجتماعی را که به زعم بسیاری از خاطره­گویان راستگو ( و نه تاریخ نویسان دروغگو که همچون جاعلین حدیث، برای عده­ای لنگ و لوک، صفت سابقه و حادثه­ی مبارزه جعل می­کنند) لایق و سزاوارش بود؛ آنچنان که برخی از هم­دوره­ای هایش و حتی برخی پسینیانش که در برابر سابق بودن وی چندان حرفی برای گفتن نداشتند؛ به جاهایی رسیدند که دهان تعجب تاریخ را غار علی­صدر نمود، نیافت. به قولی نه چون آیت­الله طالقانی مبارزه­ی سیاسی­ و سابقه­ی زندانش زبانزد عام و خاص شد و نه مخالفتش با امام خمینی جایگاهی محوری به وی در میان مردم ناراضی بخشید. قصدم در این جا پاسخگویی به این سوال به طور مشخص نیست. منتظر مقاله دکتر کاشی می­نشینم تا جواب این سوال را بخوانم. اما در ادامه سعی می­کنم از زاویه یک تجربه­ی شخصی و یک دیدگاه کلی و با پردازش یک مفهوم به آن چه در ذهنم از ایشان است، سر و شکلی بدهم.

اوضاع قاراشمیش که می­گویند همین است دیگر. عکس امام­خمینی را آتش زده­اند. کی؟ نمی­دانیم. کجا؟ نمی­دانیم. چرا؟ مرض، دل درد، عقده، جوشی کردن طرف مقابل... شاید هم نه، همه­اش یک بازی سیاسی و مقدمه­چینی برای بازداشت موسوی و به قول زعما کور کردن چشم فتنه است. من در اینکه این عمل را  آنگونه که خبرگزاری فارس و بیانیه­های تشکل­های سیاسی مخالف جنبش سبز خبر می­دهند، حاصل طرح و برنامه­ی حامیان موسوی بدانم، تردید جدی دارم. استدلالم نیز این است که این اتفاق هیچ سودی (دقت کنید هیچ سودی) نه برای جنبش سبز دارد نه برای موسوی.

1 ـ هیچ سودی ندارد، جز این که عامه­ی مردم را از رادیکالیزه شدن فضا بهراساند و محور مطالبات را از اجرای بدون تنازل قانون اساسی به سمت تغییر رِژیم سیاسی فرانمایی کند. مهم این نیست که نیت مردمی که در یوم الله 13 آبان به خیابان می­آیند و کتک می­خورند چیست، مهم این است که صدا و سیمای ج.ا.ا با یک خبر دو سه دقیقه­ای جنبش سبز را آنگونه که خود می­پسندد، به سمع و نظر قاطبه­ی مردمی خواهد رساند که تنها چندباری از  اصغر پسر مش ابرام بقال شنیده­اند که "ای آقا، خبر ندارین تهران انقلابه". و حالا خر بیار و خب قاعدتن باقالی بار کن. از فردای روزی که تنها اندکی بتوان باور عمومی را اقناع کرد که ای دل غافل؛ برادران و خواهران جنبش سبز انقلابی تشریف دارند و این روزه­ی سکوت و راهپیمایی آرام و تز دوری از خشونت و  "دروغگو، 63درصدت کو؟"، همه پوششی بوده­اند جهت تدارک دیدن یک "انقلاب تر و تمیز"، دیگر نمی­توان در چارچوب همان زبانی از حقوق انسان­هایی که در 13 آبان در محدوده­ی هفت تیر ـ انقلاب باتوم و کتک خورده­اند، فحش شنیده­اند و تحقیر شده­اند، دفاع کرد که تاکنون با استفاده از یک اصل ساده و بدیهی، اما بی­نهایت مهم: "مگر این مردم چه می­خواهند؟" نیروی محرک و فصل مشترک تمامی اعتراضات بوده است و حتی همراهی مردم غیر سیاسی و غیر معترض را نیز برانگیخته است.

2 ـ آتش زدن عکس امام خمینی در حالی که یکی از پایه­های نزاع فعلی در ساخت قدرت ایران، همین است که سه کاندیدای مورد توجه ایشان، (موسوی، کروبی، رضایی) در برابر کاندیدای مورد عنایت رهبری فعلی قرار گرفته­اند، هر چه باشد، عملی هوشمندانه نیست. هیچ آدم عاقلی کارت­های بازی­اش را، مخصوصن آسش را، (رای ما یک کلام، نخست­وزیر امام) آتش نمی­زند. حتی اگر موسوی و حامیانش قصد براندازی این نظام را داشته باشند (که به نظر من ندارند) تنها هنگامی می­توان پذیرفت این حرکت استراتژیک و  طراحی­شده بوده است که معدل IQ ی آنها را چیزی معادل IQی خزه و جلبک تصور نمود. حال کیست که نداند هر سبزی خزه و جلبک نیست؟

تقدیم به الهام و علی که شبی با هم از سایه و صدای مامور انتظاماتی که بی مقدمه تشر زد: شما آقا و خانم چه نسبتی با هم دارین ترسیدیم و بعد هم به او درس اخلاق دادیم که اول سلام بعد نسبت. من تا چند دقیقه بعد زیر لب می گفتم: هوی مشتی ترسیدیما

پنج­شنبه آمدم/رفتم صنعتی اصفهان. همان ایستگاه دروازه تهران یکی از دوستان را دیدم و با هم دوره کردیم روزهای سختی را که بر بسیاری از دانشجویان صنعتی می­رود. ماجرای اعتراضات 24اردیبهشت بهانه­ای شده برای صدور احکام رنگارنگی که به نظر خیلی از کسانی که من با آنها هم­کلام شده­ام هیچ تناسبی با جرم ندارند. از زبان خیلی­ها شنیده­ام که اکثر کسانی که آن غائله را برپا کردند و زدند و شکستند و سوزاندند، اینک راست راست مثل شاخ شمشاد دارند راه می­روند و این میان شلاق حکم انضباطی تن عده­­ای فعال سیاسی و صنفی صنعتی را کبود کرده تا آقایان مسئول حساب­های قدیمی­شان را صاف و صوف، اوضاع خرابشان را راست و ریس، انتقادات را جمع و فضا را کنترل کنند.

از شنیدن خبر درگیری­هایی که بعد از انتخابات در صنعتی اصفهان رخ داد، خیلی­ها شوکه شدند. بسیاری باورشان نمی­شد که از دانشگاه آرامی چون صنعتی به ناگاه  صدای چنین بمب خبری­ای به گوش برسد. حتی شنیده­ام که برخی از مسئولین رده بالا نیز این اتفاق را با نسبت دادن سرنخ ماجراها به انجمن پادشاهی و امثالهم غیرطبیعی تلقی کرده و می­کوشند نشان دهند که قضیه از دست­شان در رفته است وگرنه  در دانشگاه، آنهم دانشگاهی که چهارسال تحت کنترل­شان بوده است که چنین اتفاقاتی محال ممکن است.

من اما به گونه­ای دیگر فکر می­کنم. ریشه­ی تمام این اتفاقات را همان متد کنترلی می­دانم که در طی دو سه سال اخیر و از زمان اجرای یکجانبه و دستوری طرح تدفین شهدای گمنام، در صنعتی بر وجه مدیریتی دانشگاه غالب شد و باعث دخالت­های بی­دلیل مدیریت امور فرهنگی و حراست و گروه فشار دانشجویی و... در فرآیندهای فعالیت و زیست دانشجویی شد. اوج چنین ماجرایی را می­توان در قضیه­ی سخنرانی دکتر محمد مجتهد شبستری و متعاقب آن انحلال انجمن اسلامی دانشجویان دید. همان شب چهارشنبه­سوری که از دور نحوه­ی برخورد دانشجویان را با آمران به معروف و ناهیان از منکر بسیجی دیدم، برایم مسجل شد که این صنعتی دیگر آن صنعتی سابق نیست. مهر 86 در نشریه­ی دانشجویی آلام نگاشتم اگر قضایا اینگونه پیش برود صنعتی اصفهان یک امیرکبیر دیگر خواهد شد؛ دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد. اسفند 87 به عینه موج تنفر را در فوج جمعیت می­دیدم. آقایان حراست و انتظامات و معاونین و روسا سر در آستین و مستاصل نظاره­گر جمعیتی بودند که شعار می­داد، می­رقصید، می­خندید، و هر کسی را هم که جلویش می­ایستاد می­کوبید.  اما عبرت نگرفتند. اصلن بیشتر این چرخش­های قدرت هم ناشی از همین خصیصه­ی رایج در میان قدرتمندان است: چشمانشان که کور قدرت شد دیگر نمی­بینند. از بدیهی­ترین احتیاط­ها غفلت می­کنند و در نهایت نیز آنی می­شود که حالا در صنعتی شده است: گره­ای را که با دست باز می­شد چنان کور کردند که دندا­ن­های خشم و نفرت دانشجویان و مسئولین نیز دیگر حریفش نمی­شود. بند اعتماد را تکه تکه و پاره پاره کرده­اند و همچنان نیز درنمی­یابند که مشکل همان انواع و اقسام طرحهای بیهوده­ی مدیریت امور فرهنگی بود که تلاش داشت با سانسور فیلم­های موسسه­ی رسانه­های تصویری و با ضرب و زور مسابقه­ی کتابخوانی و ... معنویت را داخل مخ دانشجویان کند، همان طرح­های شبه­پلیسی بود که به دختر و پسری کنار هم نظیر بمب­های دستی القاعده می­نگریست و از سرک کشیدن به عکس­های سایت­های شخصی دانشجویان برای اعمال فشار و اجرای حکم ابایی نداشت، همان...

خیلی شد. اما خیلی بیشتر از این­ها هم می­طلبد. بگذریم. نقلیه پیاده شدم. از روبروی خوابگاه دختران بالا آمدم. یاد شبی افتادم که نیروهای انتظامات راه را بر پسران بسته بودند و علت نیز گویا نگرانی رئیس دانشگاه بود از امانتهایی به نام دختران مردم که به وی سپرده شده بودند. شب 24 خرداد اما این امانتها گوشت قربانی یک پیروزی انتخاباتی شدند. می­رسم به بازارچه و نگاهی می­اندازم به سالن نمایش فیلم انجمن اسلامی. چه جالب. اسمش عوض شده یعنی تابلویش این را می­گوید: سالن اندیشه اداره کل امور فرهنگی و فوق برنامه. مبارک است. یاد دعواهای یکی دو سال قبل می­افتم که با آقایان متولی فرهنگ در دانشگاه سر همین سالن داشتیم. نه عجالتن باید اقرار کرد فن تصاحب را خوب بلدند. سالن اندیشه! آفرین، راستی کدام اندیشه؟ همان اندیشه­ای که یکی از سه هدف اجرای طرح تدفین شهدا را افزایش نشاط و شادی در بین دانشجویان می­دانست؟ خدا آخر و عاقبت همه را به خیر کند.  

آیا زور، حق است؟ به معنایی دیگر معیار سنجش حقیقت، موفقیت آن در میدان تنازعات انسانی است؟ این متن می­کوشد با درک تلاش­های فکری هگل، فیلسوف آلمانی ردپای چنین انگاره­ای را در متن مناسبات انسانی جوامع بیاید. بی­شک، این گزاره روزگاری بی­مهابا اخلاقی خوانده می­شده، همانگونه که امروزه به طرزی غیرقابل کتمان، غیراخلاقی تعبیر می­شود.

قانقاریا با گلاب درمان نمی­شود

«امپراتور ـ آن جان جهان ـ را دیدم که سواره از میان شهر می­گذرد... واقعاً احساس عجیبی است دیدن چنین شخصیتی جسماً متمرکز در نقطه­ای بی­همتا در  مکان، در حالیکه اندیشه­های چیره­گر و آمرانه­ی او سراسر جهان را می­نوردند و در آن پخش می­شوند.» این توصیف هگل از ناپلئون، گویای نگرش وی به عالم و تاریخ است. نزد هگل «عالم بواقع در حکم خودشکوفندگی جان جهان یا روح جهان است» و رویدادها روی می­دهند، زیرا بخشی از حرکت روحی عظیمی­اند که مقاصد و نیات و جهت­گیریهای خاص خودش را دارد و فراتر از خواست­های فردی است و در واقع عقل بر جهان حاکمیت دارد و دیالکتیک نیز پلی میان قوانین اندیشه و معرفت درباره ماهیت حقیقت است. دیالکتیک قانون منطق است، منطقی که هرگونه جدایی را نه تنها میان اندیشه و اشیاء بلکه میان اندیشه اشخاص نیز نفی می­کند. بدینسان در فرایند عقلانی شدن تاریخ، انسان همانگونه که چاره­ای ندارد جز آنکه بپذیرد جواب دو ضربدر دو می­شود چهار، درمی­یابد که «فهم عقلانی­بودن هر جریان به معنای پی­بردن به اجتناب­ناپذیر بودن آن است». «مکر عقل» نیز همان استفاده­ای است که روح مطلق از انسان­ها و ملت­ها برای پیشبرد اهداف و طرح­های خود می­کند، حتی اگر خود این انسان­ها یا ملت­ها آگاهانه برای حرکت در جهت مخالف تلاش کنند. بنابراین، «آزادی» چیزی جز منطبق شدن با خواست کلی روح حاکم بر جهان و درک ضرورت­های تاریخی غیرقابل تقلیل به تمنیات فردی و آرزوهای خصوصی نیست(1) و اظهار گلایه از فلان رویداد همان اندازه بی­معناست که «عدد 3 را تقبیح کنید چون ریشه­ی دوم یا جذر آن عدد گویا نیست.» سیر پیشرفت تاریخ، اما، خطی و پیوسته نیست و شامل تمام اشکال دولت نیز نمی­شود. تاریخ «دشت فرح­بخش و غل­غل جویبارها در طبیعت بنا به پندار روسو نیست»، «سلاخ­خانه­ای است که سعادت مردمان و حکمت دولت­ها و فضیلت افراد را برای قربانی­کردن بدانجا آورده­اند.» رسالت تحقق روح جهانی نیز بر عهده آدمیان و اقوامی­ست که عالیترین موجودات عقلانی­اند (یونان و رم، آلمان دوران ژرمن­ها، فرانسه در دوران انقلاب و حکومت مطلقه­ی ناپلئون)،اما نه لزوماً بر مدار تمایلات و تفکرات آنان. تاریخ داناتر از ایشان است و ایستادگی در برابر سیر آن حماقت و عدم بلوغ است. کاپادوکیاها از رومیان شکست خوردند زیرا که ادراک صحیحی از روح حاکم بر جهان نداشتند و عالم را درست نفهمیده بودند. انسان آزاد درمی­یابد که بایستی چگونه به وحدت با روح کلی برسد، آنچه را نمی­پسندد ناشی از کج­فهمی خویش بپندارد و با آن نجنگد، چرا که در اینصورت کارش تمام است؛ خمیره­ی تاریخ خواهد شد.

هیچ احدالناسی در دوستی آقای شریعتمداری و علاقه وافرش به نظام و شخص حضرتعالی تردید ندارد. آقای شریعتمداری، تمثیل دوستی است که  با اطمینان می گویم: به اشتباه، به عرصه مطبوعات راه یافته است. تخصص و علقه محوری او حوزه غلیظ مسائل  امنیتی است. ما  در جهاد سازندگی همکاری داشتیم که مدعی بود همه بیماری­ها را  می شود با عسل مداوا کرد. کارش کندو داری و تولید عسل بود. از آیات قرآن و فرازهای نهج البلاغه مستنداتی برآورده بود و هر سخن محفلی را که در آن بود، به عسل و به فواید ناشناخته عسل بند می­کرد.  بی­معطلی برای  زخم پا و درد حاملگی و آپاندیس حاضرین، عسل تجویز می­کرد و عجبا که کمترین تردیدی را در درستی تشخیص خود تحمل نمی­کرد و مخالفان خود را به کج­فهمی از قرآن و نهج البلاغه اشارت می­داد. دوست ما آقای شریعتمداری نیز چنین است. تا به حدی که من بعید می­دانم وقتی او به یک شاخه گل نگاه می­کند، آن گل را نروییده از گور یک منافق  مزدور، و یا از غبار یک پیامبر سلف نداند.  آقای شریعتمداری به برکت همین روحیه نافذش، بسیاری از منتقدان صادق نظام و شما را یا از هستی ساقط کرده یا آبرویشان  برده یا مردمانی را که می­توانسته­اند هنوز دوست و دوستدار نظام باشند، به دشمنی قسم خورده بدل کرده است. وی از رنجاندن مردم، و به زعم خود: آنانی که دشمنان نظامند، به لذت ژرفی مبتلا می­شود . آنچنان دو دست خود از هم واگشوده و سینه سپر کرده و  از شما دفاع می­کند که همه بیندیشند تنها مجاهد ناب و خالص  ولایت  هموست و لاغیر. و حال آنکه به زعم من،  او به تناول همان لذت مورد اشاره مشغول است و اسمش را دفاع از ولایت نام نهاده است.

http://mohammadnurizad.blogfa.com/post-115.aspx

عجیب روزگاری شده، یاد شب­های تاریکی می­افتم که با دامادمان می­نشستیم پای سریال "پروانه­ها می­نویسند " همین آقای آن زمان اقتدارگرا و کلی حرص می­خوردیم از "بی­وجدانی" کارگردانی که  اصلاح­طلبان را طلحه، زبیر، عمر سعد، یزید و شمر  های روزگار ما می­خواند و ابایی نداشت که حتی قیافه­ی بازیگران چنین شخصیت­هایی را شبیه چهره­ی واقعی دوم­خردادی­ها گریم کند. یادم نیست نقش سعید حجاریان چه بود، اما خوب یادم است که صورتم سرخ می­شد و داغ می­کردم و ... برای همین نیز باور کردن­­اش کمی سخت است، اما نویسنده­ی سابق کیهان حالا شده مرد یکه تاز میدان و چپ و راست نامه می­نویسد به رهبری و انذار می­دهد به ایشان و دل می­سوزاند برای مردمی که بارها پیش از آن انتخابشان را به سخره گرفته بود. از صدا و سیمایی می­نالد که اگر نبود شاید کسی به نام محمد نوری­زاد اصلن کارگردان لقب نمی­گرفت. از شریعتمداری و صفار هرندی ­ای می­نالد که خود ... روزگار عوض می­شود، این عادت و روالش است، انسان­ها نیز عوض می­شوند، این نیز چیزی جز عهد تاریخ نیست، تنها آنچه عوض نمی­شود رنج و غم و زجر و درد و ضجه­ی بشریت است، نه، بد مستی­های تاریخ بشریت عوض نمی­شوند.

در ایستگاه منتظر اتوبوس ایستاده­ام، مرد جوانی که کنار من ایستاده است ناگهان می­گوید "نام اردک وحشی معمولی هیستریونیکوس، هیستریونیکوس، هیستریونیکوس است." درباره­ی معنای جمله­ای که او بر زبان آورده است هیچ مشکلی وجود ندارد. مشکل نحوه­ی پاسخ به این پرسش است که او در ادای این جمله چه می­کند؟ فرض کنیم او گاه­گاه به طور اتفاقی چنین جملاتی را ادا کرده باشد. این کار ­می­تواند شکلی از جنون باشد. اگر یکی از موارد زیر درست باشد ما فعل گفتاری او را معقول تلقی خواهیم کرد: او مرا با شخص دیگری که دیروز در کتابخانه ملاقات کرده و از او پرسیده است که " آیا شما برحسب اتفاق نام لاتین اردک وحشی معمولی را می­دانید؟ " اشتباه گرفته است؛ یا از مطب روان­پزشک­اش آمده است که به او توصیه کرده است تا کمرویی­اش را از طریق گفت­و­گو با غربیه­ها از بین ببرد. او گفته است "اما چه بگویم " و پاسخ شنیده است : "هر چه شد." یا یک جاسوس روسی است که در محل قرار منتظر ایستاده است و با ادا کردن یک جمله­ی رمزی خود را به طرف تماس­اش معرفی می­کند. به هر ترتیب، یک عمل گفتاری از طریق یافتن جای خود در یک روایت معقول می­شود.

متن­هایی برگزیده از مدرنیسم تا پست­مدرنیسم/ ویراستار انگلیسی: لارنس کهون/ ویراستار فارسی:عبدالکریم رشیدیان/ چاپ ششم 1387 تهران/نشر نی/

فصل سی­و­سوم: فضایل، وحدت حیات بشری و مفهوم سنت/السدیر مک اینتایر/ ترجمه­ی محمد شکری صص554و555

شیخ مهدی کروبی کم ایراد ندارد، اما به نظر من محاسنش بیش از عیوبش است. منظورم ویژگیهای خصوصی­اش نیست، بلکه نگاهم به نگرشی است که به سیاست به مثابه­ی حرفه دارد. اگر ستیز و سازش را دو فن اصلی سیاست­ورزی بدانیم کروبی فی­المثال از میرحسین و خاتمی سیاست­مدارتر است. هم بلد است توپ و تشر بزند هم می­تواند موضع مصلحانه به خود بگیرد. از کسب قدرت شرمنده نیست، اما در دفاع از عرصه­ی عمومی گونه­ای وانمود می­کند که گویی قدرت بی­ارزش تر از آب بینی بز است. شهر مدرن و اهمیت خیابان را به شدت درک­می­کند و در عین حال می­داند پسر احمد است و از بیابان هم نیامده. کروبی اگر می­خواست عقایدش را به فرم فیلسوفانه بنویسد احتمالن شبیه ریچارد رورتی می­شد: بنیاد ستیز و نام­گرا و بازی­باور.